وتار

نامەیەکی کاک نەوشیروان مستەفا بۆ من

هۆمه‌ری دزه‌یی

لێ گەڕێن با مێژوو بدوێ - 5

لە بازنەکانی پێشتری ئەم نووسینانەمدا گوتوومە، کە ساڵی 1970 لە باڵوێزخانەی عێراق لە ڤیەننا بۆ کاروباری میدیا و وەرگێڕانی زمان دامەزرام. لە کۆتایی مانگی سێپتێمبەری هەر ئەو ساڵەدا، خۆم و رووناس (رووناک)ی هاوسەرم، کە تازە لە کوردستان هاوسەرگیریمان کردبوو، بۆ چەند رۆژێکی مانگی هەنگوین چووین بۆ پراگ، پایتەختی چێکۆسلۆڤاکیای ئەوسا و لە ماڵی کاک موحسینی کاکم، کە لەوێ باڵوێزی عێراق بوو، ماینەوە. دوای ئەوە بە شەمەندەفەر چووین بۆ ڤیەننا و لەوێ لە باڵوێزخانەی عێراق دەستم بە کارەکەم کرد. لە ڤیەننا بە ڕێگای دکتۆر وریا رواندزی، کە دۆستێکی لەمێژینەی خۆم و تەواوی بنەماڵەکەمان بوو، ئاشناییم لەگەڵ دوو کوردی دانیشتووی ڤیەننا پەیدا کرد، نەوشیروان مستەفا و فوئادی مەلا مەحموود ( لەگەڵ دکتۆر وریاش هەرسێکیان یادیان بەخێر). لە بواری سیاسەتدا ئەمن تا ساڵی 66 جەلالی بووم، بەڵام دوای پێکهاتنی ئەو ساڵەی نێوان حکوومەتی بەغدا و باڵی جەلالیی پارتی دیموکراتی کوردستان، دڵم لەو باڵە سارد بووەوە، بێ ئەوەی پەیوەندیی کەسێتیم لەگەڵ هیچ کامێک لە جەلالییەکاندا تێک بچێت. خۆ لەگەڵ خودی مام جەلال، وەک بڵێی هەر هیچ رووی نەدابێت، هەر وا ماینەوە، نە ئەو بە چاو و دڵێکی نوێ دەیڕوانییە من، نە منیش سەیری ئەوم دەکرد، کە جەلالییە. مام جەلال لە سەردانێکیشی بۆ ڤیەننا لە سەرەتاکانی حەفتاکان، کە دەشیزانی من لەگەڵ رەوتی ئەواندا نەماوم، کە داوام لێ کرد لای خۆم دابەزێ، یەکسەر رازی بوو و ئەو چەند شەوەی ڤیەننای لە ماڵی من مایەوە، نەچوو بۆ ئوتێل. کاک نەوشیروان و کاک فوئاد هەردووکیان جەلالی بوون. جا مەبەستی من لێرەدا ئەوەیە، کە هەر لەگەڵ یەکترناسینی من و ئەو دوو کوردەی ڤیەننا، ئیتر دانیشتنەکانی ئێوارانمان هەر بەیەکەوە بوو و لە ماوەیەکی زۆر کورتدا ئێمە ئەم سێیانە و کاک کەریمی پیرۆتیش، کە خەڵکی موکریان بوو و خوێندکاری کۆلێژی پزیشکی بوو لە زانکۆی ڤیەننا، بووین بە برادەری زۆر نزیکی یەکتری. وەک گوتم، بیروبۆچوونی سیاسیمان لەدوای 66 ناکۆک بوو، بەڵام ئەمن هەرگیز بیروباوەڕی سیاسی و پەیوەندیی شەخسیم بەیەکەوە نەدەبەستایەوە، هەر چەندە کە لە هەندێ دانیشتنەکانماندا باسی سیاسەت دەهاتە ئارا، لێمان دەبوو بە دەنگ هەڵبڕینیش. 


کاک نەوشیروان مستەفا، گەنجێکی زۆر زیرەک و خوێندەوار بوو و حەزی زۆری لە خوێندنەوە بوو، لە رووی زمانەوانیشەوە شارەزاییەکی چاکی هەبوو لە زمانی کوردی و عەرەبی و زۆر زوو ئەڵمانییش فێر بووبوو (دواتریش ئینگلیزی، کە چووە ئینگلتەرا و لەوێ مایەوە) و نووسەرێکی ستایل تایبەتی زۆر جوان بوو بە کوردی و خەتێکی زۆر خۆشیشی هەبوو لە نووسیندا. دانیشتن لەگەڵیدا خۆش دەبوو، ئەگەر دوای ماوەیەک بیناسیبایت. وەکوو هەموو مرۆڤێکیش هەندێ لایەنی نەرێنیی هەبوو. ئەو ساڵانەی، کە لە ڤیەننا بوو، نەوشیروان چەپڕەوێکی زۆر سەرکەش بوو و لە قسەکانی دەردەکەوت، کە رکی زۆری لە چینی ئاغا و بەگ و میر و شێخ و مەلا و سەرمایەدارانی کورد بوو. بەتایبەتی، کە مەشرووبی دەخواردەوە، هیچ سڵی نەدەکردەوە لە دەربڕینی ئەو هەستەی و دەشیگوت، کە خۆی زادەی خێزانێکی هەژاری ناوچەی شارەزوور بووە. لە موناقەشەکردنیشدا، نەوشیروان رۆحێکی دیمۆکراتیکی نەبوو، بیروبۆچوونی دژی ئەوەی خۆی پێ هەزم نەدەکرا و زوو هەڵدەچوو و زۆر قسەڕەق و قسەلەڕوو بوو، هەندێ جار تا رادەی سووکایەتیکردن بە بەرامبەرەکەشی. سەرەڕای جودایی تێگەیشتن و بۆچوونمان، بەتایبەتی لەبارەی پرسی کورد، کاک نەوشیروان پەیوەندیی کەسێتیی لەگەڵ مندا هەمیشە دۆستانە و برایانە بوو. حەز دەکەم ئەوەش بزانرێ، ئەمن کە ئەم قسانە دەکەم، ئەوە هی ساڵانی نیوەی یەکەمی حەفتاکانی سەدەی رابردووە، دوای ئەوە کە لێک دابڕاین و من خۆم جۆری بیرکردنەوەم my way of thinking لەگەڵ رەوتی تەمەندا گەییوتر دەبوو، ئیتر لەنزیکەوە ئاگام لە نەوشیروان نەما، ئەگەر چ (گۆڕان)ێک بەسەر جۆری بیرکرنەوەی ئەویشدا هاتبێ. هیچ سیاسەتکارێکیش پێغەمبەر و فریشتە نەبووە و ناشبێ.

دوای نسکۆکەی 1975، ئەمن بارم کرد بۆ لەندەن و لەوێ گیرسامەوە. پەیوەندیی نامە و تەلەفۆنیم لەگەڵ نەوشیروان و فوئاددا نەپچڕا. ئەمەیان یەکێکە لەو نامانەی، کە دیارە وەرامی نامەیەکی منە بۆ نەوشیروان و لە ڤیەنناوە بۆی ناردوومەتە ئینگلتەرە و هەڵم گرتووە. لەم نامەیەدا پیرۆزبایی لە خۆم و رووناسی هاوسەرم دەکات، کە کوڕێکمان بووبوو و سەرەتا ناومان نابوو ئارام، بەڵام دواتر گۆڕیمان بە کاروان. لە نامەکەیدا کاک نەوشیروان باسی هەندێ شتی کردووە رەنگە خوێنەری ئەم دێڕانە سەری لێ بشێوێت و تێ نەگا ئەوە باسی چی دەکات، جا لە دامەنی نامەکە ئەو پنتکانەم بەکورتی روون کردوونەتەوە. ئەمەش دەقی نامەکەیە: 


برای خوشەویست کاکە هومەر!
سلاویکی گەرم
نامەکەت زور دلشادی کردم، بە تایبەتی هەوالە خوشەکەی ئاغای ولی عهد. پیروزبایی لە خانمتان و لەخوتان ئەکەم کە خوا ولی عهدیکی بە ئیوە و برایەکی بە نازدار و لارا بەخشیوە. ئومیدەوارم لە باوەشی خیزانیکی بەختیار و ئاسودەدا بە ناز و خۆشی وەکو باوکی گەورە بیت و کور جیگەی باوک بگریتەوە. 
چاوی نازردا و لارا و ئارام ماچ ئەکەم. سەلام و حورمەتیکی زورم بو روناس خان هەیە. هیوادارم تەندروست و بەختیار بیت. 
کاکە! دەربارەی پاسەکەت، هیوام وایە ئیستە گیر و گرفت نەمابی. خوانەخواستە ئەگەر گیر و گرفت هاتە ریگە و بە هی ناقانونی رازی بویت، وا برادەرانی ئیمە لەم روەوە ئەتوانن شتیکتان بۆ جی بە جی بکەن، ئەوسا یان تلفون بکە وەیاخود من ئەدرەسی برادەرانت بو ئەنیرم خوت رەسم و معلوماتیان بو بنیری. بی گومان پیاو ئەگەر بە ریگە قانونیەکە شتیکی بو بکری پەنا نەباتە بەر ئەم ریگەیە چاکترە.
- ڤیەنای نەحلەتی هەروەکو خۆی وایە، رەنگە ماشین و هەندی شتی تری لی دەربکەی سەد سال بی گۆڕانی تیا نەبوبی. شتی تازە قەبول کرانی .٦ -.٧ پەنابەری کوردە لەوانە ٣ کچی خانەقاکان، نازانم کەی ئەگەن، هەندیکی هولەندە گەیشتون و هەندیکی تریشیان ئەگەن. 
- فوئاد هەر عەینی خویەتی نە زور خراپ تر بوە نە چاک تر زور سلاوی هەیە. 
- حکیم الدولەش هەروەکو جارانە، لەکاتی حادثەکەدا من لیرە نەبوم، هەر لە رادیودا گویم لی بو، بەلام بەو جورەی ئەو ئەیگیریتەوە، دوای ئاشبەتالەکەی پار و شورشەکەی ١٥ سال لەمەوبەر، روداوەکەی ئەو گرنگ ترین روداوی شورشگیرانەی ژیانی کورد بوە. تبعا“ ئارشیفیکی کردوە بو هەمو ئەو وتارو تعلیقانەی لەم روەوە نوسراون. 
- کاک سەردار روژی ١٦ داخلی خەستەخانە ئەبی بو عملیات، برادەران بە داخەوە نەک هەر پولیکیان بو نەنارد، بەلکو کلمەیەک قسەی خوشیشیان بو نەنوسیوە، وادیارە زبیر (گزارشی خراپی) لی داوە. 
باقیەکەی دنیا لە جیگەی خویایەتی هی کوردستان نەبی، ئەلین تعریب لە کەندیناوەش دەستی پی کردوە، لەمەولا ئەبی حەیران بە عەرەبی بلیین!
- خولاسە وەزعی باشە و زور سلامی هەیە. 
جاریکی کە بە هیوای خوشیتان هەر بژین بو 
                                       نەشیروان
                                   ڤیەنا ٧/ ٢ / ٧٦ 
روونکردنەوەی هەندێ پنتکی تەماوی نامەکە:
 - نەوشیروان باسی (پاس) دەکات، کە بە ئەڵمانی واتا پاسپۆرت. بەڵێ، ئەمن کە دوای 75 لە باڵوێزخانەی عێراق لە ڤیەننا دەرکرام و پاسپۆرتەکەشیان لێ سەندمەوە، پاسپۆرتێکی ئێرانیم وەرگرت بە ناوێکی جودا. جا کە چوومە ئینگلتەرا و ویستم خۆم لە زانکۆ تۆمار بکەم، کێشەی ناو و پاسپۆرتم تووش بوو. ئەمن هەموو کۆرسەکانی ساڵەهای خوێندنی پێشترێم لە زانکۆکانی ڤیەننا و پاریس، کە ئەوسا عێراقی بووم، ئەمانە هەموویم لەگەڵ خۆمدا بردبوو. جا لە تۆمارگای زانکۆ سەیریان کرد، کە من شەخسێکی تر و خەڵکی وڵاتێکی ترم. کێشەم بۆ دروست بوو، بۆیە هانام وەبەر کاک نەوشیروانەوە برد، کە بەڵگەیەکی عێراقیبوونی پێشترێم بۆ پەیدا بکات. ئیتر ئەوەیە، کە ئەو لەم نامەیەدا باسی دەکات.


کاک نەوشیروان دەڵێ ”حکیم الدولەش هەر وەکو جارانە“.

وەختی خۆی کاک کەمال فوئاد، یادی بەخێر، هەر بۆ نوکتە ناو و لەقەبی سەیر سەیری ئێرانی دەبەخشییە زۆر لە کوردانی ئەوروپا. جا لەقەبی (حکیم الدولە) واتا (دکتورالدولە) بەر دکتۆر وریا رواندزی کەوتبوو. دکتۆر وریاش ئەو وەختە شتێکی زۆر ناوازەی کردبوو، کە دنیا باسی دەکرد. لە کردەوەیەکی تێرۆریستیدا کارلۆس ناوێکی خەڵکی وڵاتێکی ئەمەریکای لاتین، بە زەبری چەک دەستی بەسەر فڕۆکەیەکی پڕ لە ئەندامانی پلە بەرزی رێکخراوی (ئۆپێک OPEC) لە فڕۆکەخانەی ڤیەننا داگرتبوو، کە وەزیری نەوتی سعوودی (ئەحمەد زەکی ئەلیەمانی)شیان لەناو بوو. بەڵام لە ئەنجامی شەڕە گوللە لەگەڵ پۆلیسی نەمسا، چەند کەسێک لەناو فڕۆکەکە بریندار بوون. کارلۆس داوای کرددکتۆرێک بنێرنە ناو فڕۆکەکە و لەگەڵیان بمێنێ بۆ چاوەدێریکردنی بریندارەکان تا دەگەنە شوێنی مەبەست، کە هەر خۆیان دەیانزانی کوێیە. هیچ پزیشکێک لە ڤیەننا نەوێرا لەگەڵیان سوار بێ، تەنیا دکتۆرێکی کورد نەبێ، ئەویش ئەم وریا رواندزییەی خۆمان بوو. دکتۆر وریا خۆبەخشانە بەگەڵیان کەوت، تا فڕۆکەکە وا بزانم لە ئەلجەزایر نیشتەوە، ئینجا کارلۆس سوپاسی کرد و رێگای دایێ بگەڕێتەوە بۆ نەمسا. ئەمە ئەو چیرۆکەیە، کە کاک نەوشیروان باسی دەکات. 

نەوشیروان باسی سەردار ناوێک دەکات. کاک سەردار دەلو، خەڵکی خانەقین بوو و لە پێشمەرگایەتی گوللەی پێ کەوتبوو و دەستێکی سەقەت بووبوو. دیارە ناردبوویان بۆ ڤیەننا بۆ نەشتەرگەری و لەوە دەچێ لە ڤیەننا مەیلی جەلالییانی پەیدا کردبێ. جا نەوشیروان دەڵێ گوایا (زبێر)، کە کوردێکی سووری و بەرپرسی پارتی بوو لە نەمسا، دەبێ ئەو خەبەری خراپی لێ دابێ، بۆیە پارتی، کە خۆیان ناردبوویان بۆ عیلاج، پشتیان تێ کردبوو. ئەمە بڕوای کاک نەوشیروان بوو. 

کەریم پیرۆتیش کوردێکی زۆر کوردپەروەری خەڵکی موکریانە، کە بۆ خوێندنی پزیشکی هاتبووە ڤیەننا و ئێستا دکتۆرێکی زۆر سەرکەوتووە لە گوندێکی باکووری نەمسا. کاک کەریم، کە ئەویش کوڕە ئاغایەکی دێبوکری بوو و لە قسەکردندا وەک هەموو ئێرانییەکان وشەی (خولاسە)ی زۆر بەکار دەهێنا. سەبارەت بەوە نەوشیروان لەقەبی (خولاسە)ی بە کەریم پیرۆتی وەنابوو و لای خۆمان هەر دەیگوت کەریم خولاسە.

یادی بەخێر کاک نەوشیروان، ساڵانێکی خۆشمان پێکەوە لە ڤیەننا بەسەر برد. بەدڵنیاییشەوە دەڵێم، کە ڕێز و خۆشەویستیی زۆرمان بۆ یەکتری هەبوو، هەرچەندە کە جاروبار لەسەر سیاسەت بە توندیش موناقەشەمان دەبوو، بەڵام دواجار دەمانکرد بە گاڵتە و نوکتە و لە بواری کولتوور و شیعر و ئەدەبیات و موزیکیشدا زۆر هاوبیر و هاوچێژ بووین.
(وێنە ….